Powrót Muzeum Techniki

1 lutego 2022 r., po wieloletniej przerwie, dla zwiedzających zostało otwarte Narodowe Muzeum Techniki.

W czerwcu 2016 r. zarząd PKiN wypowiedział Muzeum Techniki i Przemysłu NOT umowę najmu (po ponad 55 latach jego funkcjonowania). Wynikło to z faktu, iż Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej (FSNT-NOT) prowadząca muzeum utraciła dotacje państwowe finansujące działanie placówki i tym samym zadłużyła się wobec m. st. Warszawy, własnych pracowników a także ZUSu i Urzędu Skarbowego. Pod koniec 2016 r. PKiN wezwał muzeum do opróżnienia zajmowanych pomieszczeń.

Tymczasem FSNT-NOT na własną rękę rozpoczęła działania naprawcze podpisując wstępną umowę z prywatnym inwestorem i rozpoczęła prace przygotowawcze polegające m. in. na wywiezieniu spisów eksponatów oraz na zmianie kodów dostępów do systemu ewidencyjnego placówki. Dodać tu należy, iż FSNT-NOT uważała wszystkie eksponaty za swoją własność – nie stanowiły one formalnie kolekcji muzealnej, czyli nie podlegały ochronie.

Wzbudziło to uzasadnione podejrzenia, czy zbiory są bezpieczne, oraz czy pomieszczenia PKiN  będą wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem i z poszanowaniem ich wpisu do rejestru zabytków. W tej sytuacji m. st. Warszawa nie miało innego wyjścia jak podjąć kroki w celu uchronienia „kolekcji muzealnej” przed jej rozproszeniem. Złożyło więc wniosek do sądu o zasądzenie spłaty długu i zabezpieczenie roszczenia przez zajęcie kolekcji.

Tymczasem na początku 2017 r. Zarząd Główny FSNT-NOT podjął uchwałę o postawieniu placówki w stan likwidacji. W odpowiedzi, w dniu 11 maja 2017 r., Rada Warszawy podjęła uchwałę w sprawie  utworzenia i prowadzenia instytucji kultury pod nazwą Narodowe Muzeum Techniki, zaś w pierwszych dniach czerwca 2017 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowało, że z inicjatywy ministra doszło do porozumienia z władzami Warszawy w celu utworzenia Narodowego Muzeum Techniki, które pod koniec 2017 r. przejęło zbiory.

2 lipca 2018 r. przedstawiciele MNiSW, MKiDN oraz Warszawy podpisali list intencyjny w sprawie współpracy Narodowego Muzeum Techniki i Urzędu Dozoru Technicznego. Ustalili również, że muzeum ma funkcjonować na podstawie umowy zawartej pomiędzy Skarbem Państwa (reprezentowanym przez MKiDN, MNiSW) oraz m.st. Warszawa. Ustalono, że muzeum ma w trybie bezprzetargowym zawrzeć umowę najmu w dotychczas zajmowanych pomieszczeniach PKiN, zaś miasto zapewni preferencyjne warunki finansowe korzystania, czyli czynsz zostanie utrzymany na dotychczasowym poziomie (1 747 700 zł rocznie).

Warszawa, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom FSNT-NOT i nie mając jasności co do sytuacji prawno-własnościowej zbiorów, zapewniła również, iż wykupi część kolekcji za kwotę długu i przekaże nowo powstałemu muzeum na własność. Wartość kolekcji zaś nie przekroczy wysokości zadłużenia, które wyniosło na dzień 9 maja 2017 r. – 2.151.332,44 zł (wraz z odsetkami).

W projekcie umowy o utworzeniu i prowadzeniu Narodowego Muzeum Techniki znalazł się również zapis, iż organizatorzy, z wyjątkiem Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, zobowiązują się zapewnić środki finansowe w postaci dotacji przedmiotowej niezbędne do prowadzenia działalności statutowej ( w sumie 4 000 000 zł rocznie począwszy od 2017 r.)

Powstanie Narodowego Muzeum Techniki jest faktem i właśnie, po latach przerwy, zostało ono otwarte. Niepokojem napawa jednak fakt, że „preferencyjne” warunki najmu pomieszczeń w PKiN pochłaniają niemal połowę środków nowej placówki. Biorąc pod uwagę koszty jakie ponosi ona na bieżącą działalność,  niewiele pozostaje na jej rozwój.

Stanislaw Skibiński