205 lat Uniwersytetu Warszawskiego

Koncertem „UWiecznić chwilę” Uniwersytet Warszawski świętował 205. rocznicę swoich urodzin. Wystąpiła Alicja Majewska oraz akademickie zespoły artystyczne.

Uniwersytet Warszawski powstał na mocy edyktu podpisanego 19 listopada 1816 r. przez cara Aleksandra I. Z tej okazji prof. Alojzy Z. Nowak, rektor UW, skierował do społeczności akademickiej podziękowania za pracę na rzecz uczelni oraz złożył życzenia.

Jestem dumny z  działań i  sukcesów, jakie odnoszą studentki i  studenci, doktorantki i doktoranci, pracowniczki i pracownicy. Z Uniwersytetu Warszawskiego wyszło sześcioro noblistów, a wiele osób było blisko tej nagrody. Podczas dwóch stuleci działalności uniwersytetu powstało wiele tysięcy tekstów naukowych, które nadal są cytowane. Stale powstają ważne i przełomowe dzieła. Cieszy mnie, że nasi absolwenci odnoszą sukcesy naukowe, gospodarcze, polityczne, działają społecznie i bardzo chętnie wracają w mury uczelni – podkreślał rektor UW.

Przegląd akwarel i  rysunków znajdujących się w Bibliotece Narodowej i Gabinecie Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w  Warszawie (BUW) pokazuje, że od momentu utworzenia w 1808 r. pierwszego wydziału (Szkoły Prawa) Stanisław Kostka Potocki, wspierany przez Stanisława Staszica, czuwał nad procesem powstawania przyszłej uczelni.

W maju 1811 r. zapadła decyzja o umieszczeniu Szkoły Prawa w Pałacu Kazimierzowskim i założeniu przy nim ogrodu botanicznego, powstałego na użytek kolejnego wydziału – Szkoły Lekarskiej powołanej do życia w 1809 r. W tym samym roku za sprawą Potockiego rozpoczął się proces kupowania dla kolejnego wydziału (Nauk i  Sztuk Pięknych) zbiorów Stanisława Augusta. Potockiemu udało się wykorzystać przejściowy okres liberalnego nastawienia Aleksandra I, dzięki czemu uzyskał zgodę na otwarcie uczelni. Podstawą dyplomu fundacyjnego z  19 listopada 1816 r. był „Projekt do urządzenia hierarchii akademickiej w  krajach Księstwa Warszawskiego” z  1815 r. To wówczas Potocki zamówił u  Zygmunta Vogla plan uniwersytetu wykonany w technice akwareli, który przetrwał do naszych czasów.

Z  okazji oficjalnego założenia (19 listopada 1816 r.) i  inauguracji (14 maja 1818 r.) Uniwersytetu Warszawskiego, Potocki pomyślał o  przygotowaniu pamiątkowego medalu, który miał być wręczany ważnym postaciom życia publicznego oraz rozesłany po innych uczelniach w Europie. Po długich negocjacjach toczonych z  Wydziałem Nauk i  Sztuk Pięknych (który był odpowiedzialny za projekt numizmatu) postanowiono, że medal ma być ozdobiony popiersiami cara Aleksandra I i bogini Minerwy oraz ma zawierać napis CAESARE FELIX. Wybito w sumie 238 takich medali. Złote otrzymali m.in. car Aleksander I i jego brat Wielki Książe Konstanty, srebrne zaś trafiły do wielu uniwersytetów europejskich: m.in. do Wiednia, Sankt Petersburga, Wilna, Kopenhagi i kilku uniwersytetów niemieckich.

Przed inauguracją Potocki zadbał również o  zaprojektowanie godła uczelni. Przedstawiało ono tradycyjnego polskiego orła w koronie z rozpostartymi skrzydłami, trzymającego w szponach gałązkę palmową i laurową, które symbolizowały cierpliwość i nagrodę. Dodatkowo orła otoczono pięcioma gwiazdkami, oznaczającymi wydziały akademickie.

Prestiż Uniwersytetu budował Potocki nie tylko poprzez nabywanie dzieł artystycznych, wznoszenie monumentalnych gmachów czy kreowanie znaków uczelnianych, ale także za pomocą słowa. W czasie pełnienia funkcji zwierzchnika edukacji wygłosił on kilka okolicznościowych mów publicznych. Tę najsłynniejszą z  14 maja 1818 r. powiedział w kościele Świętego Krzyża podczas oficjalnej inauguracji uczelni. Mówił wówczas m.in.: Wznosi się Uniwersytet nad wszystkie inne szkoły, jak cedry Libanu, nad inne choć potężne drzewa, […] Uniwersytet jest jej kresem, u którego stanąwszy, młodzieniec może sobie powiedzieć: po długiej i trudnej podróży doszedłem do mety.

Redakcja